Patiënt

zgzwartelijn500 zgzwartelijn140blauw zgzwartelijn300

De administraties van verpleegde personen in het gasthuis van Middelburg.

• Lootjesboeken, 1584-1812
In deze registers werden patiënten (vreemdelingen en  arme ingezetenen) van het gasthuis (ziekenhuis) te Middelburg ingeschreven die,  na onderzoek door een chirurgijn en goedkeuring door de gasthuismeester een stukje lood (loodje of lootje) kregen dat als entreebewijs voor het gasthuis diende. Aanvankelijk werden alleen de namen, geboorteplaats, inschrijfdatum en  datum van vertrek of overlijden vermeld. Vanaf ongeveer 1770 noteerde men ook nog de woonplaats, verblijfplaats (werk- of logeeradres), namen van  echtgeno(o)t(e), de reden van opname en de doodsoorzaak. Dit bestand bevat dus  een groot aantal namen van militairen, reizende lieden en armlastigen.
De lootjesboeken zijn aanwezig over de perioden 1584-1599, 1659-1677 en 1699-1812. Archief Godshuizen Middelburg 1343-1812, inv.nrs 21-26 (toegang 24.1)

Stamboeken 1814-1909
De mensen die werden opgenomen in het Middelburgse gasthuis waren van diverse pluimage. Over het algemeen waren het mensen die werden onderhouden door een burgerlijk of kerkelijk armbestuur. Een deel van de patiënten was afkomstig uit andere Middelburgse gestichten: Armweeshuis, Burgerweeshuis, Zieken- en Simpelhuis en het Oude Mannen- en Vrouwenhuis. Ook zeelieden, dienstbodes, arbeiders, prostituees en mensen op doorreis komen in de stamboeken voor.

Uitgebreide administratie
Bijzonder aan deze patiëntenadministratie (‘stamboeken’ of ‘naamlijsten verpleegden’ genoemd) is dat van elke verpleegde zoveel mogelijk persoonlijke gegevens werden genoteerd: geboorteplaats, geboortedatum, leeftijd, beroep, herkomst, adres en de namen van ouders en eventuele partners. Verder de reden van opname én de datum van binnenkomst en ontslag of overlijden.

Registratie
Via het vermelde inventarisnummer kunt u doorklikken naar de toegang van het archief van de Godshuizen Middelburg periode 1811-1948 (toegang 24.3). Daarin staan ook de ‘opdrachten’ beschreven, dat zijn de stukken op basis waarvan de administratie in de stamboeken werd bijgehouden. Het zijn verzoekschriften gericht aan het bestuur van de Godshuizen, om een persoon in het gasthuis te mogen plaatsen voor rekening van armbesturen, andere gestichten of voor particuliere rekening (familie of werkgever).

Ziekten
Intrigerend is toch wel de vermelding van de reden waarom de patiënten waren opgenomen: beenbreuken, diarree, geslachtsziekten (‘venerische ziekten’), krankzinnigheid, maar ook tyfus, waterzucht (oedeem, huiduitslag), kanker, schurft (‘scabies’). In latere jaren worden de ziekten in het latijn opgeschreven. Hierdoor komt u te weten aan welke ziekte of ziekten voorouders hebben geleden. In het geval zij in het gasthuis kwamen te overlijden, is nu bekend ten gevolge waarvan.


Meer over...
het functioneren van het Middelburgse gasthuis: het bestuur, het personeel, de verpleegden en hun ziekten in: J.L. Kool-Blokland, De zorg gewogen. Zeven eeuwen Godshuizen in Middelburg, Middelburg 1990.



[laatst bijgewerkt: 20 september 2013]